ქართველოლოგი

”ქართველოლოგი” ორენოვანი (ქართული და ინგლისური), რეცენზირებადი, პროფესიული და აკადემიური ჟურნალია. მოიცავს ქართველოლოგიური მეცნიერების ყველა სფეროს. ქართველოლოგიის დარგში მეცნიერული სიახლეების დანერგვასთან ერთად მიზნად ისახავს ქართველ მკვლევართა ნერკვევების პოპულარიზაციას საერთაშორისო დონეზე და საზღვარგარეთული ქართველოლოგიური მეცნიერების გავრცელებას ქართულ სამეცნიერო წრეებში.


ჟურნალი ”ქართველოლოგი” წელიწადში ორჯერ გამოდის როგორც ბეჭდური, ასევე ელექტრონული სახით. 1993-2009 წლებში იგი მხოლოდ ბეჭდურად გამოდიოდა (NN 1-15). გამომცემელია ”ქართველოლოგიური სკოლის ცენტრი” (თსუ), ფინანსური მხარდამჭერი - ”ქართველოლოგიური სკოლის ფონდი.” 2011-2013 წლებში ჟურნალი ფინანსდება შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.





ექვთიმე ათონელი - გამთლიანებული დიადი მოზაიკა

 

დიდი ქართულ-ბერძნული ტანდემის “ბალავარიანი” – “ვარლაამი და იოასაფი”და X-XI საუკუნის ისტორიული მოღვაწის ექვთიმე ათონელის (ექვთიმე მთაწმინდელი, Euthymius the Athonite, Euthymius the Hagiorite ...) მიმართ დაგვიანებით აღმოცენებული ინტერესის ტალღავარლაამის რომანის ავტორობის დადგენის დიდ დაგვიანებასმხოლოდ ნაწილობრივ უკავშირდება.რეალურად, შუა საუკუნეების ლიტერატურული კვლევების სერიოზული ხარვეზების გამო,რომანის ფუნდამენტური როლისანალიზი მხოლოდ XXI საუკუნეშიდაიწყო, შესაბამის სფეროში კვლევათა ახალი ეტაპის დაწყების კვალობაზე. ტანდემის აღდგენამ,ავტორობის დადგენის შედეგად, არა მარტო სრული ჯაჭვი გაამთლიანა ბუდიზმის სათავეებისა და არაბულ-ისლამურ “ბალაჰვარ და ბუდასაფიდან” ქართულ-ქრისტიანული “ბალავარიანისა” და შემდგომ ბიზანტიისაკენ, არამედ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის, ერებისა და რელიგიების დაახლოების ათასწლოვან პროცესში ქართული კულტურის როლიც გამოკვეთა. გლობალური მოძრაობის საბოლოო წარმატებაში ათონელის ექსტრაორდინარული როლის კვლევა XI-XII საუკუნეების ქართულ ცივილიზაციურ გარღვევაში მისივე გადამწყვეტი წვლილის გათვალისწინებასაც გახდის აუცილებელს. გამთლიანებული დიადი მოზაიკაფრაგმენტების არითმეტიკული ჯამის ტოლიარ აღმოჩნდება. ჩვენ გარდაუვალად გავხდებით მოწმე ექვთიმე ათონელის ისტორიული ფიგურის სრულიად ახალ განზომილებამდე აღმასვლისა. ქვემოთ ჩვენ შევეცდებით ასეთი პროცესის განვითარების შესაძლო გზები გამოვკვეთოთ.

 


საკვანძო სიტყვები: ექვთიმე თონელი, ბალაჰვარ და ბუდასაფი, ბალავარიანი, ვარლაამი და იოასაფი კატეგორია: კვლევები ავტორები: ირაკლი შეყრილაძე
საერთაშორისო ქართველოლოგიური საზაფხულო სკოლა


ISS„საერთაშორისო ქართველოლოგიური საზაფხულო სკოლა“ არის სასწავლო-სამეცნიერო პროექტი, რომელსაც თსუ ქართველოლოგიური სკოლის ცენტრი 1995 წლიდან უწყვეტად ატარებს პროფ. ელგუჯა ხინთიბიძის ხელმძღვანელობითა და სხვადასხვა დროს სხვადასხვა დონორი ორგანიზაციის ხელშეწყობით. "სკოლას" საკმაოდ ამბიციური მიზანი აქვს - ქართველოლოგთა რიგები უცხოელი მკვლევრების ახალი კადრით შეავსოს, დაეხმაროს მათ თანამედროვე ქართული ენის შესწავლაში, მისცეს ზოგადი წარმოდგენა ქართველოლოგიური მეცნიერებების სხვადასხვა დარგზე, გააცნოს ქართული კულტურა და თანამედროვე საქართველოს მეცნიერული, საგანმანათლებლო, კულტურული და სოციალური მიღწევები. 
სკოლის ფუნქციონირების 25-წლიანი გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ იგი უაღრესად პოპულარულია საერთაშორისო საგანმანათლებლო წრეებში. 

უკანასკნელი 3 წლის განმავლობაში უცხოელ სტუდენტთა და ახალგაზრდა მეცნიერებთან ერთად „სკოლის“ მონაწილეები იყვნენ ქართველი სტუდენტებიც. ეს ინოვაცია - საზაფხულო სკოლის მუშაობის პერიოდში უცხოელ და ქართველ სტუდენტთა და სკოლის ქართველ ახალგაზრდა თანამშრომელთა ერთად ყოფნა როგორც სამუშაო, ასევე დასვენების დღეებში: ერთად სადილი, ლანჩი, ერთად გართობა, კინო, თეატრი, კონცერტები, გამოფენები, ექსპედიციები და მოგზაურობები - უაღრესად მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ქართველ სტუდენტთა საერთაშორისო სასწავლო ცენტრებთან და ახალგაზრდა სამეცნიერო კადრებთან ინტეგრაციის თვალსაზრისით. 


საკვანძო სიტყვები:ქართველოლოგია, ქართული ენა, სეზონური სკოლა, საზაფხულო სკოლა კატეგორია: ქართველოლოგიური ქრონიკა ავტორები: სოფიო გულიაშვილი
შოთა რუსთველის „ვეფხისტყაოსნის“ ორი ტაეპის ანალიზი ინგლისურ თარგმანებთან მიმართებაში

შოთა რუსთველის „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის შესწავლა, პირველ ყოვლისა, მისი შინაარსის მაქსიმალურად მართებულ ინტერპრეტაციას გულისხმობს. ტექსტის შინაარსის მეცნიერულ შესწავლასთან ერთად, მისი ინტერპრეტაციის უტყუარ ფაქტად რჩება ასევე ნაწარმოების თარგმანი, რაც თარგმანის კრიტიკული ანალიზის საჭიროებას განაპირობებს. „ვეფხისტყაოსნის“ თარგმანები ძირითადად ეყრდნობა კვლე–ვას, რომელიც მისი შესრულების დროისთვის არის მოპოვებული რუსთველოლოგიაში.

პირველი რუსთველოლოგი, ვახტანგ მეექვსე, აცხადებდა, რომ მასზე ბევრად ადრე, მრავალნი ცდილან პოემის „თარგმანებას“, ანუ განმარტებას, ე. ი. მის ეთიკურ-ფილოსოფიურ ინტერპრეტაციას. შესაბამისად, მეტად მნიშვნელოვანია პოემის თარგმანების ჭრილში განხილვამდე ისეთი საკითხების დადგენა, რომელთა გარკვევას რუსთველოლოგები საუკუნეების მანძილზე წარმოებული კვლევებით ცდილობდნენ და ცდილობენ დღემდე, და ცხადია, რომ ამა თუ იმ უცხოური თარგმანის სიავკარგის განსაზღვრა მხოლოდ ქართული ტექსტის მნიშვნელობისა თუ განმარტების დადგენის საფუძველზე არის შესაძლებელი.

სტატიაში განვიხილავთ „ვეფხისტყაოსნის“ ერთ-ერთი საფუძვლის, ნეოპლატონიზმის მოძღვრების ასახვას პოემაში, ერთი სტროფის მაგალითზე. ნეოპლატონიზმის სწავლება სამყაროს ერთიანობის შესახებ გულისხმობდა ღმერთის და ადამიანის გაიგივებას, და ბოროტების, როგორც სუბსტანციის, არ არსებობის აღიარებას, რაც საანალიზო ტექსტის ძირითად არსს წარმოადგენს.

აღნიშნული შინაარსის შემცველ ტაეპებს რუსთველთან 1492-ე სტროფში (1957 წ. გამოცემა, ა. ბარამიძის, კ. კეკელიძისა და ა. შანიძის რედაქციით) ვხვდებით:

„ამ საქმესა დაფარულსა ბრძენი დივნოს გააცხადებს:

ღმერთი კარგსა მოავლინებს და ბოროტსა არ დაბადებს...“

რუსთველის ზემოაღნიშნულ სტროფს სტატიის ფარგლებში განვიხილავთ პოემის ოთხ ინგლისურენოვან თარგმანთან შეპირისპირებით, რომელიც შეასრულეს მ. უორდროპმა, რ. სტივენსონმა, ვ. ურუშაძემ და ლ. კოფინმა (სტატიაში არ არის განხილული ქ. ვივიანის თარგმანი, რადგან მთარგმნელს აღნიშნული სტროფი გამოტოვებული აქვს თარგმანში).

საანალიზო სტროფის განხილვა ინგლისურენოვანი თარგმანების კონტექსტში მიზნად ისახავს იმის დადგენას, თუ როგორ მოხდა ნეოპლატონისტური ფილოსოფიური იდეის გადატანა თარგმანში, რაც მეტად მნიშნველოვანია კონკრეტული პასაჟის ადეკვატურად თარგმნის განსაზღვრისათვის.

 


საკვანძო სიტყვები:დივნოსი (დიონისე არეოპაგელი), ნეოპლატონიზმი, ვეფხისტყაოსანი, რუსთველის პოემის ინგლისურენოვანი თარგმანები კატეგორია: კვლევები ავტორები: სალომე სანიკიძე
გამოხმაურება ელგუჯა ხინთიბიძის მონოგრაფიის შესახებ (“Medieval Georgian Romance The Man in a Panther-Skin and Shakespeare’s Late Plays”, ამსტერდამი, 2018)

 

შოთა რუსთაველი ქართველთათვის იყო ის, რაც ბიბლია და შექსპირი – ინგლისურენოვანი ერებისთვის: წყარო აფორიზმების, ანდაზების და სამაგალითო ქცევისა. ამასთან ერთად ელგუჯა ხინთიბიძე აჩვენებს რუსთველის გავლენას ინგლისურ ლიტერატურაზე.

მონოგრაფიაში მკითხველი იპოვის ლიტერატურული შეხვედრების ცალკეულ შემთხვევათა გასაოცარ ანალიზს.

 


საკვანძო სიტყვები:მონოგრაფია კატეგორია: ქართველოლოგიური ქრონიკა ავტორები: ბერტ ბეინენი